ट्रान्सफॉर्मर इलेक्ट्रोस्टॅटिक शील्ड्स (ई-शील्ड्स) विषयी मार्गदर्शक

ई-शील्ड म्हणजे काय?
इलेक्ट्रोस्टॅटिक शील्ड हा एक पातळ, अचुंबकीय, विद्युतवाहक पत्रा असतो. हा पत्रा तांब्याचा किंवा ॲल्युमिनियमचा असू शकतो. हा पातळ पत्रा ट्रान्सफॉर्मरच्या प्रायमरी आणि सेकंडरी विंडिंग्जच्या मध्ये ठेवला जातो. प्रत्येक कॉइलमधील हा पत्रा, ट्रान्सफॉर्मरच्या चेसिसला जोडलेल्या एकाच कंडक्टरद्वारे एकमेकांना जोडला जातो.

ट्रान्सफॉर्मरमध्ये ई-शील्ड काय करतात?
ई-शील्ड्स विद्युत प्रणालीमधील ट्रान्सफॉर्मरच्या कॉइल्स आणि संवेदनशील इलेक्ट्रॉनिक्सपासून हानिकारक व्होल्टेज व्यत्यय दूर वळवतात. यामुळे ट्रान्सफॉर्मर आणि त्याला जोडलेल्या प्रणालीचे संरक्षण होते.
ई-शील्ड कशापासून संरक्षण करतात, यापासून सुरुवात करून आपण हे अधिक तपशीलवार पाहूया.

क्षीणता
अनेक आधुनिक विद्युत परिपथ क्षणिक स्पाइक्स आणि मोड नॉईजच्या अधीन असतात. ग्राउंड केलेले ई-शील्ड हे व्यत्यय कमी करते.

डावीकडील वरील चित्र एक सामान्य क्षणिक व्होल्टेज स्पाइक दाखवते. पुरवठा व्होल्टेजमधील अशा प्रकारची तीव्र वाढ संगणक किंवा फोटोकॉपीअरसारख्या सामान्य कार्यालयीन उपकरणांमुळे होते. इन्व्हर्टर देखील क्षणिक स्पाइकचा एक सामान्य स्रोत आहेत. उजवीकडील चित्र विद्युत सर्किटमधील मोड नॉईजचे एक उदाहरण दाखवते. मोड नॉईज इलेक्ट्रॉनिक सर्किट्समध्ये सामान्यपणे आढळतो. अयोग्य केबल शील्डिंग असलेल्या खराब वायरिंगच्या सिस्टीममध्ये अनेकदा मोड नॉईजची समस्या आढळते.
आता आपण पाहूया की ई-शील्ड या व्यत्ययांना कसे हाताळते.

कपॅसिटिव्ह कपलिंग
ग्राउंडेड ई-शील्ड प्रायमरी आणि सेकंडरी वाइंडिंगमधील कपॅसिटिव्ह कपलिंग कमी करते. सेकंडरी वाइंडिंगशी कपलिंग होण्याऐवजी, प्रायमरी वाइंडिंग ई-शील्डशी कपलिंग करते. ग्राउंडेड ई-शील्ड ग्राउंडपर्यंत एक कमी इम्पेडन्सचा मार्ग उपलब्ध करून देते. व्होल्टेजमधील अडथळे सेकंडरी वाइंडिंगपासून दूर वळवले जातात. हे ट्रान्सफॉर्मरच्या दुसऱ्या टोकाकडूनही (सेकंडरीकडून प्रायमरीकडे) काम करते.

क्षणिक स्पाइक्स आणि मोड नॉईजमुळे ट्रान्सफॉर्मर आणि इतर विद्युत उपकरणांचे नुकसान होऊ शकते. उच्च व्होल्टेज आणि कमी व्होल्टेज कॉइल्समधील इलेक्ट्रोस्टॅटिक शील्ड असे धोके कमी करते. संवेदनशील इलेक्ट्रॉनिक्सला वीजपुरवठा करताना हा एक अत्यंत महत्त्वाचा विचार आहे.

ई-शील्ड वापरणाऱ्या ट्रान्सफॉर्मर्सची उदाहरणे
सौर आणि पवन ट्रान्सफॉर्मर
सौर इन्व्हर्टरमधील हार्मोनिक व्यत्यय आणि विशेष स्विचिंग युटिलिटी ग्रीडकडे हस्तांतरित होतात. या व्होल्टेजमधील व्यत्ययांमुळे ग्रीडला वीजपुरवठा करणाऱ्या एचव्ही वाइंडिंगमध्ये आवेगासारखे परिणाम निर्माण होतात. युटिलिटीच्या बाजूकडील क्षणिक ओव्हरव्होल्टेज स्पाइक्स देखील इन्व्हर्टरपर्यंत पोहोचू शकतात. या ओव्हरव्होल्टेज घटनांमुळे इन्व्हर्टरच्या संवेदनशील घटकांचे नुकसान होऊ शकते. ई-शील्ड्स ट्रान्सफॉर्मर, ग्रीड आणि इन्व्हर्टर या तिन्हींना संरक्षण प्रदान करतात.
सौर ट्रान्सफॉर्मरच्या आकारमानाबद्दल आणि डिझाइनच्या आवश्यकतांबद्दल अधिक जाणून घ्या.

ड्राइव्ह आयसोलेशन ट्रान्सफॉर्मरएस
ड्राइव्ह आयसोलेशन ट्रान्सफॉर्मर्स उच्च वारंवारतेच्या व्होल्टेजमधील व्यत्ययांना (हार्मोनिक्स) तोंड देण्यासाठी बनवलेले असतात. असे व्यत्यय मोटर ड्राइव्ह (किंवा व्हीएफडी) सारख्या उपकरणांमुळे निर्माण होतात. म्हणूनच नावामध्ये "ड्राइव्ह" हा शब्द आहे. हार्मोनिक्स व्यतिरिक्त, मोटर ड्राइव्हमुळे इतर व्होल्टेज व्यत्यय (जसे की मोड नॉइज) देखील निर्माण होऊ शकतात. येथेच ई-शील्डची भूमिका महत्त्वाची ठरते. ड्राइव्ह आयसोलेशन ट्रान्सफॉर्मर्समध्ये एचव्ही (HV) आणि एलव्ही (LV) कॉइल्सच्या दरम्यान किमान एक ई-शील्ड समाविष्ट असते. एकापेक्षा जास्त शील्ड्सचा वापर देखील केला जाऊ शकतो. ई-शील्ड्स आतील कॉइल्स आणि कोअर लिम्ब्सच्या दरम्यान देखील ठेवल्या जाऊ शकतात.
व्होल्टेजमधील व्यत्यय (जसे की क्षणिक स्पाइक्स आणि मोड नॉइज) असलेल्या अनुप्रयोगांमध्ये ई-शील्ड असलेल्या ट्रान्सफॉर्मरचा फायदा होतो. ई-शील्ड्स स्वस्त असतात आणि जिथे पॉवर क्वालिटीच्या समस्यांचा धोका असतो, तिथे गुंतवणुकीवर लक्षणीय परतावा देतात.